Czym jest hirudoterapia?

Hirudoterapia polega na zastosowaniu pijawek przygotowanych do celów leczniczych. Jej wykorzystanie należy rozpatrywać w odniesieniu do konkretnego wskazania i ryzyka. Długa historia stosowania metody ani obecność substancji aktywnych w ślinie pijawek nie dowodzą, że pomaga ona w każdej chorobie.

Kiedy pijawki mają zastosowanie kliniczne?

Uznanym zastosowaniem jest wspomaganie odpływu krwi przy zastoju żylnym w wybranych tkankach po zabiegach rekonstrukcyjnych, np. w zagrożonym płacie skórnym lub po przyszyciu palca. Jest to szczególna sytuacja kliniczna, w której decyzję podejmuje zespół leczący.

Pijawka pobiera krew, a substancje hamujące krzepnięcie umożliwiają dalsze sączenie z miejsca przyłożenia. Może to czasowo zmniejszyć zastój. Nie oznacza to udrożnienia zwężonej tętnicy ani wyleczenia choroby naczyń.

Dlaczego nie należy rozszerzać wskazań na inne choroby?

Z działania hirudyny nie wynika automatycznie, że zabieg z pijawkami skutecznie leczy zakrzepicę, miażdżycę, nadciśnienie czy migrenę. Nie powinien być przedstawiany jako zamiennik standardowego postępowania w tych chorobach ani jako rutynowy sposób gojenia ran. Nie należy z jego powodu odstawiać przepisanych leków ani opóźniać diagnostyki.

Jakie są zagrożenia?

Istotne ryzyka obejmują przedłużone krwawienie, utratę krwi i zakażenie. Pijawki mogą przenosić bakterie, w tym z rodzaju Aeromonas, mimo hodowli przeznaczonej do zastosowań leczniczych. Możliwe są również reakcje miejscowe i uczuleniowe. W leczeniu szpitalnym stosuje się nadzór oraz postępowanie zapobiegające zakażeniom zgodnie z protokołem zespołu leczącego.

Przed kwalifikacją trzeba ocenić m.in. niedokrwistość, zaburzenia krzepnięcia, przyjmowane leki przeciwkrzepliwe i przeciwpłytkowe oraz inne choroby. Nie jest to pełna lista przeciwwskazań. Pijawki przeznaczone do leczenia są jednorazowe; nie wolno stosować ich u kolejnej osoby. Jednorazowe użycie nie usuwa wszystkich zagrożeń.

Kiedy potrzebna jest pilna pomoc?

Utrzymujące się silne krwawienie, omdlenie, wyraźne osłabienie lub gorączka po zabiegu wymagają pilnej pomocy medycznej. Hirudoterapia nie jest metodą do samodzielnego stosowania ani zwykłym zabiegiem pielęgnacyjnym stóp.